Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden

05.07.2019

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisini geçirdi. Onda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynda şu ýylyň birinji ýarymynda ýerine ýetirilen işleriň jemleri jemlenildi. Mejlisde durmuş-ykdysady ösüş maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişiniň barşyna baha berildi, hökümetiň, aýry-aýry ministrlikleriň, sebitleriň dolandyryş edaralarynyň işiniň netijelerine, guramaçylyk meselelerine garaldy, ikinji ýarym ýyl üçin ileri tutulýan wezipeler kesgitlenildi.

Döwlet Baştutanymyz giňişleýin mejlisiň gün tertibine geçip, ilki bilen maliýe we ykdysadyýet ministri B.Bazarowa söz berdi..

Ol 2019-njy ýylyň ýanwar — iýun aýlarynyň netijeleri boýunça halk hojalyk toplumlarynyň ähli pudaklarynda durnukly ösüşiň üpjün edilýändigini aýtdy.

Şu ýylyň 1-nji iýuly ýagdaýynda Döwlet býujetiniň girdeji bölegi 103,5 göterim, çykdajy bölegi bolsa 84,9 göterim ýerine ýetirildi.

Ýarym ýylyň dowamynda balans toparlarynyň mejlisleriniň 40-sy, şol sanda sebitleriň balans toparlarynyň mejlisleriniň 39-sy geçirildi.

Maliýeleşdirmegiň ähli çeşmeleriniň hasabyna milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlaryň möçberi 16 milliard manada ýa-da jemi içerki önümiň 26,6 göterimine barabar bolup, 2019-njy ýyl üçin maýa goýum maksatnamasy 41,5 göterim ýerine ýetirildi.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2020-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasynyň» ýerine ýetirilişi barada hasabat berildi.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, sanly ykdysadyýete çalt geçmegiň döwlet syýasatynyň strategik maksady bolup durýandygyny nygtady. Ministrligiň gaýragoýulmasyz wezipeleriniň biri «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasynda» bellenilen çäreleriň öz wagtynda ýerine ýetirilmegine berk gözegçilik etmekden ybaratdyr. Hormatly Prezidentimiz häzirki wagtda bu ugurdaky işleri talabalaýyk alyp barmak hem-de öňde goýlan wezipeleri çözmek üçin has netijeli çäreleriň görülmelidigini aýdyp, bu babatda ministre anyk tabşyryklary berdi.

Soňra Merkezi bankyň başlygy M.Annadurdyýew ýurdumyzyň karz edaralary tarapyndan ýanwar — iýun aýlarynda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Şeýle hem daşary ýurtlara iberilýän harytlar hem-de edilýän hyzmatlar üçin ministrlikleriň we pudaklaýyn edaralaryň hasabyna daşary ýurt pullarynyň gelip gowuşmagynyň meýilnamasynyň ýerine ýetirilişi barada maglumatlar aýdyldy.

2019-njy ýylyň birinji ýarymynda ýurdumyzyň banklarynyň ykdysadyýeti ösdürmäge gönükdirilen karzlarynyň möçberi 9,9 göterim, ykdysadyýetiň döwlete degişli bolmadyk bölegine berlen karzlaryň möçberi bolsa 26,1 göterim artdy.

Hususy telekeçiligiň işini höweslendirmäge gönükdirilen ýeňillikli karzlaryň möçberi geçen ýylyň degişli döwrüne görä, 14,8 göterim ýokarlandy. Şunda taslamalaryň 1695-si maliýeleşdirildi.

Habar berlişi ýaly, ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak maksady bilen, ýeňillikli karzlary bermek boýunça işler dowam etdirilýär.

Bank hyzmatlaryny etmegiň elektron düzümini kemala getirmegiň çäklerinde görülýän çäreler barada hem hasabat berildi.

Merkezi bankyň ýolbaşçysy sanly ykdysadyýete geçmek boýunça görülýän çäreler barada hem hasabat berdi.

Türkmen döwlet habarlar agentligi TDH

“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy” bank ulgamynyň ösüşiniň çeşmesi.

Hormatly Prezidentimiz 2019-njy ýylyň 1-nji fewralynda geçiren Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny” tassyklady. Watanymyzyň durmuş-ykdysady şekilini düýpgöter özgertmäge niýetlenilen bu strategiki resminamanyň kabul edilmegi bilen, Gahryman Arkadagymyzyň döwlet dolandyryşynyň we halk hojalygynyň ähli ulgamlarynda düýpli özgertmeleri amala aşyrmagyň nobatdaky tapgyry bolup durýar. “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda” ýakyn ýedi ýylyň dowamynda ähli pudaklarda geçiriljek toplumlaýyn çäreleriň netijesinde, jemi içerki önümiň ösüş depginini 2019-njy ýylda 6,3 göterime, 2025-nji ýylda 8,2 göterime ýetirilmegi maksat edildi. Maksatnamada bellenen toplumlaýyn çäreleri ýerine ýetirilmegi bilen, jemi içerki önümiň düzüminde senagat pudagynyň tutýan paýy 33,8 göterime, oba hojalyk pudagynyňky 8,9 göterime, gurluşyk pudagynyňky 11,5 göterime we hyzmatlar ulgamynyňky 45,8 göterime deň bolar. Gahryman Arkadagymyzyň milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklaryň öňünde goýýan strategiki wezipeleri we bellenilen ykdysady görkezijileri ýerine ýetirmekde bank ulgamy möhüm orny eýeleýär. Ähli pudaklar bilen bilelikde Türkmenistanyň bank ulgamynda düýpli özgertmeleri amala aşyrmak, şol sanda täze dörediljek senagat önümçiliklerini maliýeleşdirmek arkaly ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak, ulgamyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak, tapgyrlaýyn sanly ykdysadyýeti ornaşdyrmak hem-de müşderilere menzilara hyzmat etmek ýola goýlar.

“Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019–2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” düzüm bölegi bolup durýan “Türkmenistanyň ykdysady, maliýe we bank ulgamlaryny ösdürmegiň 2019–2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasyna” laýyklykda, 2019–2025-nji ýyllarda ýurdumyzda alnyp barylýan pul-karz we maliýe syýasatynyň çäklerinde milli pulumyzyň hümmetiniň durnukly saklanmagy üpjün edilip, ýurduň ykdysadyýetini ýeterlik derejede pul serişdeleri bilen üpjün etmek, pul toplumyny kadalaşdyrmak we gözegçilikde saklamak boýunça degişli işleriň geçirilmegi dowam ediler. Milli ykdysadyýetimiziň bazar gatnaşyklaryna geçýän döwründe bäsdeşlige ukyply we innowasion ösüşe eýe bolan bank ulgamy durnukly we ygtybarly bolup durar. Ýurdumyzyň banklarynyň ygtybarlylygyny, ykdysady we maliýe durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin banklaryň maýalyk gorlaryny artdyrmak, şeýle hem maýanyň möçberiniň karz edaralarynyň işiniň barşynda bolup biljek töwekgelçiligini ýapmaga ýeterlik bolmagyny üpjün etmek ugrunda degişli işler dowam ediler. Şeýle hem, 2019-2025-nji ýyllarda ýurdumyzyň bank ulgamynyň durnukly ösüşini üpjün etmek üçin banklar tarapyndan alnyp barylýan işleriň netijeliligini artdyrylyp, umumy dolandyryş işleriň hilini ýokarlandyrmak, elektron resminama dolanyşyk ulgamyny kämilleşdirmek hem-de täze inowasiýalary ornaşdyrmak arkaly müşderilere hödürlenýän bank hyzmatlarynyň amatlylygy artdyrylar.

Maksatnamanyň durmuşa geçirilýän döwründe ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda geçiriljek düzümleýin özgertmeleriň çäklerinde, Türkmenistanyň Hökümetiniň çözgütleri esasynda döwletiň paýynyň agdyklyk etmeginde banklaryň guramaçylyk-hukuk görnüşi üýtgedilip, paýdarlar jemgyýetine tapgyrlaýyn geçirip, paýnamalary goýbermek we olary ýerlemek göz öňünde tutulýar. Şeýle hem sap peýdany esaslyk maýasyna gaýtadan maýalaşdyrmak arkaly esaslyk maýanyň möçberi artdyrylar. Munuň özi ýurdumyzyň banklarynyň serişdeler binýadyny has-da artdyrmaga, milli we daşary ýurt maýadarlaryny çekmäge hem-de maýa goýum işjeňligini ösdürmäge mümkinçilik berer.

2019–2025-nji ýyllarda bank hyzmatlaryny müşderilere menzilara ýerine ýetirmegiň birnäçe usullaryny ösdürmek ugrunda degişli işler geçiriler, şol sanda kompýuterleriň, öýjükli telefonlaryň we planşetlaryň üsti bilen “Inernet bank” we “Mobil bank” hyzmatlarynyň mümkinçilikleri artdyrylar. Täze tehnologiýalary ulanmak arkaly, ýagny öýjükli telefon aragatnaşygyny, töleg nokatlaryny, şeýle hem internet ulgamyny ulanmak esasynda elektron töleg we elektron pullary ulanmak ulgamy ösdüriler. Şeýle hem “Altyn Asyr” bank kartlarynyň üsti bilen geçirilýän nagt däl tölegleriň gerimini mundan beýläk hem giňeltmek we bank kartlary arkaly hödürlenýän hyzmatlaryň hilini ýokarlandyrmak boýunça işler dowam etdiriler. Hususan-da, bank karzlaryny gaýtarmak, aragatnaşyk hyzmatlarynyň töleglerini, ilatyň jaý-jemagat hyzmatlary üçin töleglerini, dürli salgytlary we ýygymlary, döwlet ätiýaçlandyryş töleglerini we beýleki tölegleri geçirmek mümkinçilikleriň ýola goýulmagy meýilleşdirilýär. Şeýle hem, hasaplaşyk-töleg ulgamynda döwrebap tehnologiýalary müşderilere hödürlemek maksady bilen bölek satuw we hyzmat ulgamynda QR-code (dessin tassyklanylýan kod) arkaly hasaplaşyklar giňden hödürlener.

Hormatly Prezidentimiziň 2018-nji ýylyň 30-njy noýabryndaky 984-nji karary esasynda kabul edilen «Türkmenistanda 2019–2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda ýurdumyzyň ähli pudaklarynyň, şol sanda hem bank ulgamynyň sanly ykdysadyýete geçmegi bilen, diňe bir bank ulgamynyň işewürlik mümkinçiliklerini artdyrman, eýsem bank hyzmatlarynyň hiliniň ýokarlanmagyna, hyzmatlaryň täze döwrebap görnüşleriniň döremegine, harajatlaryň we sarp edilýän wagtyň tygşytlanmagyna ýardam berer. Ýurdumyzyň banklarynyň kart ulgamyny kämilleşdirmek hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň «Ösüş ugrunda halkara maliýeleşdirişiň elýeterligini giňeltmekde hyzmatdaşlyk» atly meýilleşdirilen Ösüş maksatnamasyny ýerine ýetirmegiň çäklerinde, sanly ulgama geçmek bilen birlikde, banklaryň öz müşderileri bilen töleg we maglumat beriş resminamalarynyň elektron dolanyşygyny «Internet bank» ulgamy arkaly ornaşdyrmak meýilleşdirilýär. Bu bolsa bank hyzmatlaryndan peýdalanýan ähli müşderilere hyzmat edýän bankyna barmazdan, islendik ýerden, gije-gündiz öz hasaplaryny ulanmaga we zerur bolan maglumatlary almaga mümkinçilik berer.

“Türkmenistan – rowaçlygyň Watany” ýylynda Gahryman Arkadagymyz tarapyndan ýediýyllyk maksatnamanyň tassyklanmagy bilen, ýurdumyzyň ähli pudaklarynda uly özgerişikleriň amala aşyrylmagyna badalga berildi. Hormatly Prezidentimiziň “Döwlet adam üçin!” diýen ynsanperwer ýörelgesinden ugur alýan bu özgerişlikler, ýurdumyzyň ähli raýatlarynyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da ýokarlanmagyna, dünýä ülňülerine laýyk gelýän täze hyzmatlaryň hödürlenmegine hem-de Watanymyzyň ösüşiň ýoly bilen täze rowaçlyklara ýetmegine ýardam edýär.

Ykdysady seljeriş we çaklaýyş

müdirligiň başlygy Pirliýew Wepa

Turkmen