Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň mejlisi

26.03.2020

Şu gün hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly nobatdaky mejlisini geçirdi. Mejlisde döwlet durmuşynyň derwaýys meselelerine garaldy hem-de birnäçe resminamalar kabul edildi.

Ilki bilen, göni wideoaragatnaşyga Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary G.Müşşikow çagyryldy. Ol gözegçilik edýän ulgamynda işleriň ýagdaýy, milli ykdysadyýetimiziň ösüş depginlerini saklamak boýunça görülýän anyk çäreler barada hasabat berdi.

Eksport önümlerini sertifikatlaşdyrmak ulgamyny kämilleşdirmegiň çäklerinde geçirilen işleriň netijeleri barada hasabat bermek bilen, wise-premýer «Türkmenistanyň ýuridik şahslarynyň daşary ýurt ätiýaçlandyryş kompaniýalary bilen şertnamalary baglaşyp bilýän ätiýaçlandyryş görnüşleriniň sanawyny tassyklamak hakynda» Kararyň hem-de «Eksport edilmegi bilen bagly Türkmenistanyň gümrük çäginden daşyna çykarylanda, sertifikatlaşdyrylmaga degişli önümleriň sanawyny tassyklamak hakynda» Türkmenistanyň Prezidentiniň 2016-njy ýylyň 5-nji fewralynda çykaran 14594-nji Kararyny güýjüni ýitiren diýip ykrar etmek hakynda» Kararyň taslamalaryny döwlet Baştutanymyzyň garamagyna hödürledi.

Habar berlişi ýaly, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň tabşyrygyna laýyklykda, şol resminamalar «Türkmenstandartlary» Baş döwlet gullugy, Döwlet gümrük gullugy hem-de degişli pudaklaýyn edaralar bilen bilelikde taýýarlanyldy, şeýle hem beýleki käbir düzümler bilen bellenilen tertipde ylalaşyldy.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, soňky ýyllarda sertifikatlaşdyrma döwletleriň arasynda söwda, önümçilik gatnaşyklary, şeýle hem hil ölçegleri babatda hyzmatdaşlyk bilen bagly esasy meseleleri çözmekde möhüm orun eýeleýär diýip belledi. Halkara işewürlik gurşawynda häzirki ýagdaýlar oňa gatnaşyjylaryň hojalyk-ykdysady işiniň gurallaryny döwrüň zerurlyklaryna kybap getirilmegini talap edýär.

Şunda hödürlenilýän hyzmatlaryň, harytlaryň ýa-da öndürilýän önümleriň hil derejesine, şeýle hem geljekki müşderiler we hyzmatdaşlar bilen özara gatnaşyklaryň sowatly strategiýasyna uly ähmiýet berilýär diýip, milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu ugurda işleri has-da kämilleşdirmegiň zerurdygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz hödürlenen Kararlara gol çekip, resminamalary wise-premýere elektron resminama dolanyşygy ulgamy arkaly iberdi hem-de şol kadalaşdyryjy namalaryň ýerine ýetirilmegini gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.

Ministrler Kabinetiniň mejlisinde döwlet durmuşyna degişli başga-da birnäçe möhüm meselelere seredildi, olar boýunça degişli çözgütler kabul edildi.

Ministrler Kabinetiniň sanly wideoaragatnaşyk arkaly geçirilen mejlisiniň ahyrynda döwlet Baştutanymyz Hökümetiň indiki mejlisiniň giňişleýin düzümde onlaýn düzgüninde geçiriljekdigini, onuň barşynda ýurdumyzyň pudaklarynyň ýerine ýetiren işleriniň hem-de şu ýylyň birinji çärýeginde ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň jemlerine garaljakdygyny aýtdy.

Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabatlara düýpli taýýarlyk görmegi tabşyrdy hem-de ähli ýolbaşçylara tutanýerli zähmet çekmegi we özygtyýarly Watanymyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň hatyrasyna uly üstünlikleri gazanmagy arzuw etdi.

Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi - Türkmenistan bu gün

Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň ösmeginde milli manadymyzyň durnuklygynyň orny

Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan oýlanşykly ykdysady syýasatynyň netijesinde, ýurdumyzyň milli pul birligi durnukly bolup, jemi içerki önümiň ösüşi ýyllaryň dowamynda ýokary derejelerde saklanyp gelýär. 2019-njy ýylyň jemi boýunça ýurdumyzyň jemi içerki önüminiň ösüşi 6,3% ösüş görkezdi we bu görkeziji dünýä boýunça jemi içerki önümiň ortaça ösüşinden ýokary derejesinde saklanýar. Hormatly Prezidentimiziň goldawlary bilen milli ykdysadyýetimizi hemmetaraplaýyn ösdürmek, şol sanda hususy telekeçiligi we işewürligi has-da işjeňleşdirmek boýunça täze mümkinçilikler döredilýär, ýurdumyzyň bank ulgamy tarapyndan müşderilere döwrebap bank hyzmatlary we girdejili goýumlary hödürlenýär, ýeňillikli önümçilik karzlary berilýär hem-de daşary ýurt maýa goýumlary ýurdumyzyň ykdysadyýetine çekilýär.

Milli manadymyzyň durnukly saklanmagy ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň ýokary derejede saklanmagyna hem ýardam edýär. Ýurdumyzyň milli pul birliginiň durnukly bolmagynyň netijesinde, ýurdumyzyň ilaty öz pul serişdelerini goragly we girdejili bank goýumlarynda we bank kartlarynyň hasaplarynda saklaýarlar. Müşderileriň bank ulgamyna bolan ynamynyň ýokary derejede bolmagynyň anyk mysaly hökmünde, bank goýumlarynyň we bank kartlarynyň hasaplaryndaky pul serişdeleriniň galyndysynyň yzygiderli ýokarlanmagyny hem belleseň bolýar.

Şeýle hem, milli pul birliginiň durnukly saklanmagy ýurdumyzyň telekeçilerine we önüm öndürijilerine uzak möhletleýin meýilnamalary düzmekde, önümçilikleri öz wagtynda işe girizmekde hem-de bellenilen meýilnamalaryň üstünlikli amala aşyrylmagyna ýardam edýär. Ýurdumyzda önümçiligi ösdürmek, importuň ornuny tutýan we eksporta gönükdirilen önüm öndürijileri goldamak üçin alnyp barylýan işleriň netijesinde, importyň ornuny üstünlikli tutýan ýerli önüm öndürijileriň önümleri bazarlarymyzda mynasyp ornuny eýeläp, raýatlarymyz tarapyndan gyzgyn garşylandy. Häzirki wagtda içerki bazarlar üpjün edilenden soňra, daşary ýurt bazarlaryna “Made in Turkmenistan” belgili ugradylýan önümleriň mukdary has-da artdy. Milli ykdysadyýetimizi düýpgöter ösdürmekde, senagatlaşdyrmakda, goşulan bahany döredýän önümçilikleri döredip eksporta gönükdirilen ykdysadyýete, umuman senagatlaşan bazar ykdysadyýetine geçmekde ýurdumyzyň milli pul birliginiň – Türkmenistanyň milli manadynyň durnukly saklanmagy ähmiýetli orny eýeleýär.

“Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany” ýylynda Gahryman Arkadagymyz tarapyndan badalga berilen ýurdumyzyň ähli pudaklaryndaky uly özgerişikleriň amala aşyrylmagy dowam edilýär. Hormatly Prezidentimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen ynsanperwer ýörelgesinden ugur alýan bu özgerişlikler, ýurdumyzyň ähli raýatlarynyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da ýokarlanmagyna, dünýä ülňülerine laýyk gelýän önümçilikleriň has-da köpelmegine hem-de Diýarymyzyň ösüşiň ýoly bilen täze üstünliklere ýetmegine ýardam edýär.

Ykdysady seljeriş we çaklaýyş müdirliginiň başlygy W.Pirliýew

«Talyp tölegi» ― Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik bankynyň täze onlaýn hyzmaty

Hormatly Prezidentimiziň ýurdumyzy sanly ykdysadyýete geçirmek bilen bagly tabşyryklaryndan ugur alyp, Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik banky özüniň onlaýn hyzmatlarynyň sanyny barha artdyrýar. Bu hyzmatlaryň her biriniň ilata dürli amatlyklary döredýändigini biz öz tejribämizde görüp gelýäris.

Bankymyzyň täze «Talyp tölegi» hyzmaty ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde tölegli esasda bilim alýan talyplarymyzyň töleg işini ýeňilleşdirmekden we döwrebaplaşdyrmakdan ybaratdyr.

«Talyp tölegi» hyzmaty arkaly talyplar bankymyzyň https://halkbank.gov.tm/ resmi internet-sahypasynda ýerleşdirilen «Onlaýn-tölegler» atly bölümden bank kartlary arkaly okuw tölegini onlaýn usulda geçirip bilerler.

Täze «Talyp tölegi» hyzmaty talyplara we olaryň ene-atalaryna birnäçe ýeňillikleri hödürleýär. Ine, olaryň käbiri:

― ilkinji nobatda, talyp ýa-da onuň ýakyn hossary tölegi geçirmek üçin banka barmak bilen bagly wagtyny tygşytlaýar;

― nagt tölegde talypdan birbada bir ýyllyk ýa-da alty aýlyk tölegi geçirmeklik talap edilýän bolsa, onlaýn hyzmatymyz arkaly bir ýa-da birnäçe aýlyk tölegi hem geçirmek mümkinçiligi;

― töleg üçin talybyň özüniň ýa-da onuň ýakyn hossarynyň (ene-atasynyň, doganlarynyň, garyndaşlarynyň) «Altyn asyr» bank karty ulanylyp bilner;

― onlaýn töleg hepdäniň islendik gününde, gije-gündiziň islendik wagtynda elýeterlidir;

― «Talyp tölegi» onlaýn bank hyzmaty arkaly geçirilen tölegler boýunça tölegiň güwanamasyny almak mümkinçiligi.

Hyzmatdan peýdalanmak üçin bildirilýän talaplar:

― Her bir talyp okaýan ýokary okuw mekdebinden özüniň şahsy belgisini (logini) we açar sözüni alyp, bankymyzyň internet sahypasyndaky ýörite bölüme şol maglumatlary girizmeli we öz şahsy otagyna girmeli;

― hyzmatdan peýdalanmak üçin töleg geçirilýän kartyň CVC koduny bilmeli we bank kartyna SMS hyzmaty birikdirilen bolmaly.

Bankyň täze hyzmatyndan peýdalanyň!

Türkmenistanyň «Halkbank» döwlet täjirçilik banky

“Cash back” bank hyzmaty nagt däl hasaplaşyklaryň amatlygyny has hem ýokarlandyrýar.

Gahryman Arkdagymyzyň yzygiderli howandarlyk etmeginde Garaşsyz we Bitarap ýurdumyzyň bank ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, nagt däl hasaplaşyklaryň gerimini we amatlylygyny artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň “Türkmenistan” döwlet täjirçilik banky 2019-njy ýylyň 2-nji ýanwaryndan başlap “Altyn Asyr” bank kart ulgamynda hyzmat edilýän müşderilerine “Cash back” bank hyzmatyny birikdirdi.

«Cash back» bank hyzmaty – bu bank kartlary arkaly harytlar we hyzmatlar nagt däl görnüşinde satyn alnanda müşderiniň «Altyn asyr» bank kartynyň hasabyna tölenýän pul sylagy bolup durýar. Türkmenistanyň “Türkmenistan” döwlet täjirçilik bankynyň müşderileri ýurdumyzyň söwda we hyzmat edýän nokatlarynda harytlar we hyzmatlar üçin nagt däl görnüşinde töleg terminallary arkaly hasaplaşyklary geçirenlerinde, ähli geçirilen amallaryň 0,5% möçberinde «Altyn asyr» bank kartlaryna pul sylagy görnüşinde («Cash back») yzyna gaýtarylýar. Talyp haklary, esger haklary hem-de döwlet kömek pullary geçirilýän «Altyn asyr» bank kartlary boýunça «Cash back» bank hyzmatynyň pul sylagy 1% möçberinde bellenilen. Pul sylagy her aýyň soňundan gelýän aýyň 5-ne çenli müşderilerimiziň bank kartlaryna geçirilýär. Bu täze bank hyzmaty ýurdumyzyň bank ulgamynda girizilen höweslendiriji hyzmatyň görnüşi bolup, müşderiler üçin nagt däl hasaplaşyklaryň amatlylygyny has-da ýokarlandyrýar.

Ýurdumyzyň her bir raýaty “Cash back” bank hyzmatynyň amatlygyna we girdejiligine aşakdaky mysalda göz ýetirip bilýär. Mysal üçin, müşderi ýurdumyzda gurnalan bankomatlarda nagt pul alyp özüne gerekli bolan harytlary we hyzmatlary satyn alanda nagt pul almak üçin bank hyzmatyny töleýär, emma töleg terminallar arkaly hasaplaşyk geçirende bankdan pul sylagyny (cash back) gazanýar. Şeýlelikde, töleg terminallary arkaly hasaplaşyk geçirende müşderi bank hyzmatynda tygşytlap, pul sylagyny gazanýar. Şeýle hem, nagt däl hasaplaşyklaryň bellemeli artykmaçlyklarynyň biri, müşderi töleg terminallar arkaly hasaplaşanda “Altyn Asyr” bank kartynyň hasabyndaky pul serişdesini zerur möçberinde harçlaýar we pul serişdeleriniň galyndysyny goragly we girdejili (kart hasabynyň galyndysyna ýyllyk 5% derejesinde göterim hasaplanýar) saklaýar. Ýokarda bellenenler nagt däl hasaplaşyklaryň nagt hasaplaşyklar bilen deňeşdireniňde ep-esli amatlydygyny we girdejilidigini görkezýär.

“Türkmenistan – Bitaraplygyň mekany” ýylynda ýurdumyzyň bank ulgamy dowamly kämilleşdirilýär, raýatlara täze bank hyzmatlary hödürlenip, nagt däl hasaplaşyklaryň gerimi has hem artdyrylýar. Hormatly Prezidentimiziň “Döwlet adam üçindir!” diýen ynsanperwer ýörelgesine laýyklykda alnyp barylýan işler raýatlarymyzyň girdeji çeşmeleriniň yzygiderli artmagyna hem-de olaryň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has hem ýokarlanmagyna ýardam edýär.

Türkmenistanyň “Türkmenistan” döwlet täjirçilik bankynyň

Ykdysady seljeriş we çaklaýyş müdirliginiň başlygy W.Pirliýew

Türkmen ykdysadyýetiniň täze ýollary

Hormatly Prezidentimiziň parasatly yolbaşçylygynda, Berkarar dowletimiziň bagtyýarlyk dowründe milli ykdysadyýetimizi döwrebaplaşdyrmak, diwersifikasiýalaşdyrmak, ba¬zar gatnaşyklaryny barha kämilleşdirmek, importyň ornuny tutyan onümleriň öndürijiligini artdyrmak we yurdumyzyň eksport kuwwatyny ýokarlandyrmak babatynda ägirt uly işler durmuşa geçirilýär.

Ýurduň Durnukly ösüş maksatlaryny ornaşdyrmaga gönükdirilen senagat taýdan ösen ykdysady ulgamyny emele getirýän täze başlangyçlary öňe sürmek hem-de özgerişlikleriň we global özgert¬meleriň gerimini giňeltmek üçin durnukly esas döredilýär.

Ykdysady syýasatyň baş maksady serişdeleriň ähli görnüşleriniň (adam maýasy, tebigy, innowasiýa, maýa goýum we beýleki serişdeler) bar bolan ägirt uly mümkinçiligini has doly peydalanmagyň hasabyna ykdysadyyeti diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmek, onuň bäsdeşlige ukyplylygyny we netijeliligini pugtalandyrmak hem-de eksport mümkinçiliklerini giňeltmek bolup durýar. Milli ykdysadyýetiň ähli pudaklaryny özgertmek boýunça işler amala aşyrylýar. Ýurdumyzy ykdysady taýdan ösdürmegiň dürli ugurlary üçin berk binýat goýuldy. Goşulan gymmatyň artmagyny we ykdysadyýetiň ösmegini üpjün edýän kuwwatly onümçilik, inženerçilik we durmuş amatlyklarynyň ygtybarly esasyny emele getirmek dowam etdirilýär.

Ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň täze innowasion ugurlarynda, senagatda, logistikada, söwda-ykdysady gatnaşyklarynda, ylmy-tehnologik we maýa goýum gatnaşyklarynda döwrebap taslamalar durmuşa yzygiderli geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda eýeleýän ornuny berkitmek, ýewraziýa giňişliginde söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy düýpli ýokarlandyrmak maksady bilen ýurdumyzda halkara ähmiýetli iri taslamalaryň ençemesi amala aşyryldy. Olaryň esasylarynyň biri hem Türkmenbaşy şäherinde Halkara deňiz portudyr. Bu desganyň doly güýjünde işlemegi bilen yurdumyzdan üstaşyr geçirilýän yükleriň möçberini yzygiderli artdyrmaklyga gonükdirilendir. Ýurdumuzyň eksport kuwwatynyň pugtalanmagy bu ugurda hödürlenilýän ulag-aragatnaşyk hyzmatlarynyň möçberiniň artmagyna getirýär. Hazirki wagtda eksportymyzyň esasy bolegini tebigy gazyň tutýandygy sebäpli, ulagyň esasy gornüşi bolup geçiriji turbalar çykyş edýär. Geljekde ykdysadyýetimizi, şol sanda eksport edilýän önümleriň görnüşlerini diwersifikasiýalaşdyrmagyň netijesinde, yurdumyzyň eksport-import gatnaşyklarynda ulaglaryň ähli görnüşleriniň arabaglanyşykly ösüşi ýokary depginler bilen üpjün ediler.

Geljek ýakyn döwürde ýurdumyz gaz himiýasynyň ösen döwletleriň birine öwrüler. Şunuň bilen baglylykda, Balkan welaýatynyň Gyýanly şäherçesinde iri polimer zawodyny belläp geçmek bolar. Täze polimer zawodynyň önümçilik kuwwaty ýylda 5 milliard kub metr tebigy gazy gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýär, hem-de ýylda 386 müň tonna polietilen we 81 müň tonna polipropilen öndürilýär.

Ýene bir iri göwrümli kärhana Balkan welaýatynyň Garabogaz şäherinde bina edilen «Garabogazkarbamid» zawodydyr. «Garabogazkarbomid» zawody bir yylda 1 milliard kub metre golaý tebigy gazy gaytadan işlemäge niýetlenendir, munuň özi azot dökünleriniň, hususan-da, karbamidiň onümçiliginiň giňeldilmegine gönükdirilendir. Karbamid öndürmegiň bäsdeşlige ukyplylygynyň köp babatda ammiak onümçiliginiň işiniň netijeliligine bagly bolup durýanlygyny nazara alanyňda, bu iki möhüm tehnologik işler bir toplumda alnyp barylýar, bu bolsa uly ykdysady peýda berýär.

Iri göwrümli kärhanalaryň iň innowasion we dünýäde ilkinji Ahal welaýatynda gurlan täze iň döwrebap senagat toplumy - tebigy gazdan benzin öndürýän zawodydyr. Munuň senagat möçberde tebigy gazdan ekologiýa taýdan arassa sintetik awtoulag ýangyjyny çykaryljak dünýäde ilkinji zawoddygyny aýratyn bellemek gerek. «GTG» (gas to gasoline) taslamasy Daniýanyň «Haldor Topsoe» kompaniýasy tarapyndan işlenilip taýýarlanylan TIGAS tehnologiýasyna esaslanandyr. Bu tehnologiýa ýokary netijeli katalizatorlar bilen utgaşyklykda örän az mukdarda energiýa sarp edilmegi we daşky gurşawa örän az möçberde täsir edilmegi bi¬len ýokary hilli benzin öndürmäge mümkinçilik berýär. Zawodda her ýyl ekologiýa taýdan aras¬sa, EURO-5 ölçeglerine laýyk gelýän ЕСО-93 sintetik benziniň 600 müň tonnasy, şeýle hem ugurdaş önümlerden suwuklandyrylan gazyň 115 müň tonnasy we düzüminde kükürt bolmadyk arassalanan dizel ýangyjynyň 12 müň ton¬nasy çykarylar.

Ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda we ulgamlarynda halkara standartlaryna laýyk gelýän täze innowasion tehnologiýalary, şol sanda sanly we maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny yzygiderli ornaşdyrmak işleri üstünlikli amala asyrylýar.

Milli ykdysadyyetiň durnukly osüşini häzirki zaman innowasiýalary, maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalaryny ulanmazdan göz öňüne getirmek mümkin däl. Maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary ylmy, yk¬dysady we durmuş ugurlarynyň durnukly ösmeginde baş serişde we amatly gurşaw bolup çykyş edýär.

Hormatly Prezidentimiziň ýolbaşçylygynda üstünlikli durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynda milli yk¬dysadyýetimizi dünýäniň ösen döwletleriniň hataryna goşmak, ýurdumyzyň jemi içerki onüminde maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary ulgamynyň goşmaça osüşini üpjün etmek hem-de sanly aragatnaşyk babatda welaýatlaryň, şäherleriň we obalaryň arasyndaky tapawudy aradan aýyrmak ýaly wezipeler kesgitlenilýär.

Bu wezipeleri durmuşa geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 30-njy noýabrynda çykaran 984-nji Karary bilen «Tiirkmenistanda 2019-2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasy» tassyklanyldy. Bu Konsepsiýa maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalary ulgamynyň häzirki ýagdayyny, konsepsiýanyň maksadyny, wezipelerini, ony amala aşyrmagyň ugurlaryny, tapgyrlaryny, guralyny, maliýe taýdan üpjünçiligini we garaşylyan netijeleri ozünde jemleýär.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2019 - 2025-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda» sanly ykdysadyýetiň milli ykdysadyýetimizi osdürmekdäki täsiri ginişleýin beýan edilip, bu babatda:

- halk hojalygynyň dürli pudaklaryna täze innowasiýa tehnologiýalary, şol sanda, sanly tehnologiýalary we öňdebaryjy halkara tejribelerini ornaşdyrmak;

- elektron resminamalar dolanyşygyna hem-de elektron şahsyýetnamalar ulgamyna geçmek;

- ýokary tehnologiýaly, bäsdeşlige ukyply sanly yk¬dysadyýeti, sazlaşykly işleýän elektron senagatyny döretmek;

- sanly aragatnaşyk babatynda şäherleriň we obalaryň arasyndaky tapawudy aradan aýyrmak ýaly wezipeler kesgitlenildi.

Ýurdumyzda sanly ykdysadyýetiň ösdürilmeginiň binýadynda, 2025-nji ýyla çenli jemi içerki önümiň artyş depgininiň 8,2 % -den pes bolmadyk derejesiniň gazanylmagy maksat edinilýär.

Sanly ykdysadyýet Türkmenistanyň ykdysadyýetinde sanly maglumat-aragatnaşyk tehnologiýalarynyň peýdalanylmagyna esaslanýan täze döwrebap ulgam bolup durýar. Sanly ykdysadyýet elektron işewürligi we elektron täjirçiligi bilen baglanyşykly, sanly tehnologiýalara esaslanýan ykdysady işdir. Sanly ykdysadyýetiň üstünlikli durmuşymyza ornaşdyrylmagy, ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň mundan beýläk hem ýokary depginler bilen ösmegini kepillendirer.

Şunuň bilen, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň täze döwrebap ulgamy bolan sanly ykdysadyýetiň önümleriniň birnäçesini hem belläp geçsek bolar.

Bank ulgamy milli ykdysadyýeti maýa goýum serişdeleri bilen üpjün etmekde uly ähmiýete eýe bolup, bu ulgamyň sanlylaşdyrylmagy işewürlik mümkinçiliklerini artdyrmaga, bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmaga, nagt däl hasaplaşyklar ulgamyny ösdürmäge, hyzmatlaryň täze döwrebap görnüşlerini hödürlemäge, harajatlary we wagty tygşytlamaga ýardam berýär.

Hazirki wagtda Türkmenistanyň karz edaralarynda nagt däl hasaplaşyklary has-da ösdürmek, pul dolanyşygynyň netijeliligini ýokarlandyrmak, hödürlenilýän hyzmatlary online tertipde amala aşyrmak, bank kartlary arkaly toleg ulgamynyň ýaýrawy giňeldilýär. Hususan-da, «Internet-bank» we «Mobil-bank» hyzmatlarynyň üsti bilen müşderiler banka barmazdan dünýäniň islendik künjeginden töleglerini amala aşyryp bilýärler. Mundan başga-da, müşderilere internet ulgamynyň üsti bilen menzilara bank hyzmatlary, Türkmenistanda hasaplaşyk-töleg ulgamynda döwrebap tehnologiýalary müşderilere hödürlemek maksady bilen bölek satuw we hyzmat ulgamynda QR-code (dessin tassyklanylýan kod) arkaly hasaplaşyklar hödürlener.

Ulag-kommunikasiýa ulgamynyň sanlylaşdyrylmagy bilen hyzmatlaryň hili yzygiderli ýokarlanýar, olaryň görnüşleri artýar, üstaşyr daşalýan yükleriň möçberleri artdyrylýar. Sanly dolandyryş ulgamlarynyň ornaşdyrylmagy ulaglaryň ähli görnüsleriniň hereketiniň hakyky wagt birliginde awtomatlaşdyrylan tertipde dolandyrylmagynda giň mümkinçilikleri açylýar.

Sanly ykdysadyýete geçmekde aragatnaşyk ulgamyny osdürmegiň çäklerinde kämil maglumat geçiriji ulgamy gurnalýar. Bu ulgam ýurdumyzda elektron söwda hyzmatlarynyň ýaýbaňlandyrylmagyna, elektron resminama dolanyşygynyň osdürilmegine, maglumat geçirijiliginiň we onümçiligiň ýokarlandyrylmagyna ýardam berýär.

Şunuň bilen birlikde, ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň hödürlenilýän hyzmatlary häzirki wagtda hem sanly ulgamy arkaly amala aşyrylýar, olar: Türkmenistanyň Senagat we komunikasiýa ministrliginiň “Türkmenhowaýollary” agentliginiň uçar peteklerini we “Demirýollary” agentliginiň otly peteklerini resmi Internet sahypalaryndan online tertipde satyn alynmagy, “Türkmenaragatnaşyk” agentliginiň poçta hyzmatlaryny Internet arkaly ulanmak we tölemek, “Altyn Asyr” ÝGPJ-niň täze “Töleg” atly programmasy arkaly öz öýjükli telefonlaryňyzyň hasabyny doldurmak, “Aşgabat telefon ulgamy” ÝGPJ-niň Internet sahypasy ýa-da ýörite programmasy arkaly hödürleýän hyzmatlary üçin töleglerlerini etmek ýaly, şeýle-hem, ýurdumyzyň hususyýetçileri tarapyndan söwda we jemgyýetçilik iýmit hyzmatlarynyň online tertibe geçirilýändigi, Internet dükanlaryň ençemesiniň döredilip hereket edýändigi hem milli ykdysadyýetimiziň täze ugurlarynyň ösdürilmeginiň aýdyň subutnamasydyr.

Senagat pudaklarynda sanly innowasion tehnolo¬giýalaryň ornaşdyrylmagy uglewodorod serişdeleriniň hem-de magdanlary gözlemegi, gazyp almagy we gaýtadan işlemegi dolandyrmagyň netijeliligini we hasabatlylygyň takyklygyny ýokarlandyrmaga, yitgileri azaltmaga, zähmet ondürijiligini we önümçiligiň howpsuzlygyny artdyrmaga ýardam berýär.

Sanly ykdysadyýete mahsus bolan maddy däl tapawutly häsiýetlere baglylykda, «Sanly ykdysady¬ýet» adaty ykdysadyýetde bar bolan çäklendirmeleri aradan aýyrmaga mümkinçilik berýär. Dolandyryş, maliýe, onümçilik, durmuş we beýleki ulgamlara täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy ykdysadyýetiň oňyn netijeleriniň artmagyna hem getirýär.

Ykdysadyýetiň ähli ugurlardaky iri innowasiýon taslamalaryň durmuşa geçirilmegi, täze önümçilikleriň, senagat, ulag-logistika we kommunikasiýa desgalarynyň döredilmegi milli ykdysadyýetimiziň ýokary netijeleriň gazanylmagynyň we dünýäniň ösen döwletleriniň hataryndaky berk ornuny eýelemeginiň aýdyň subutnamasydyr.

Türkmenistanyň “Türkmenistan” döwlet täjirçilik bankynyň

Halkara amallar müdirliginiň

başlygynyň w.ýe.ýe. N. Agabaýew

Turkmen
Vulnerability Scanner